Öldüğünü anlayıpta denize atmasınlar diye çoçuklarına ninni söylermiş anneler.

BU GÜN 21 MAYIS

Bu gün yirmi bir mayıs
Gemiler geçiyor gözlerimden
O gemiler ki halkımı sürgüne taşıyor.
O gemiler ki rıhtımlara yanaşıyor,
Tıka basa insan,tepeleme can yükleyerek
Bir azgın denizi aşıyor.

Bu gün yirmibir mayıs
Gemiler geçiyor gözlerimden
O gemiler ki güvertelerinde çocuklar üşüyor.
O gemiler ki ölüme açılmış yelkenleri
Can çekildiğinde bedenden
Denize atıyorlar ölenleri.

Bu gün yirmibir mayıs.
Geleceğimden sürüldüğüm,
Gurbete düşürüldüğüm gün bu gün.
Esarete ilk adımı atışım,
Son günüdür yurdumu görüşümün.

Bu gün yirmibir mayıs.
İki kıyıyı
ve ortasındaki denizi mezar eylediğim gün.
Bu gün,
Yüz kırkıncı yılıdır sürülmüşlüğümün.

Bu gün yirmibir mayıs.
Karadeniz kıyısında bir çocuğum.
Cesetlerle dolu her yer,
Sağlar,ölülerden beter…
Annemi arıyorum yarı canlı bedenler arasında.
Kim bilir belki denizin dibinde şu an
Belki gidenler arasında.

Bu gün yirmi bir mayıs
Gemiler geçiyor gözlerimden.
Ve ben
sana sesleniyorum.
Tut elimi vatan !
Sürgün evladınım ben senin.
Çocuğunun çocuğuyum belki de,
yüz kırk yıl önce sürülenin.

Bu gün yirmi bir mayıs
Gemiler geçiyor gözlerimden
Her yıl bu kıyılara gelir,
bu gemilere bakarım ben.
İki damla göz yaşına dönüşür tüm varlığım
Sessizce Karadeniz'e akarım ben.

Ergun YILDIZ.

Ben Kafkasya'yım...
Kan rengindedir çehrem,
Yaralıdır uçan kuşum,
Bin ağıt vardır her taşımın dilinde,
Öksüzdür gölgem güneş düşmez göğsüme...
Her gece ansızın,
Sevdalar yazılır kale duvarlarına.
Hançer soğukluğunda.
Bozkır'a bir nal sesi düşer,
Yırtılır ar'ı gecenin.
Anne karnında sarılır kundağa çocuk.
Kahpedir tarih oldum olası....
Ben Kafkasya'yım...
Barut kokar çiçeğim,
Kar düşer baharımın koynuna,
Ayaz tüter ocağım...
Ben Kafkasya'yım...
Çakal kışlamaz tenimde,
Karga bilmez kartal yuvasını,
Ve kartal'ın özgürlük and'ını...
Ben Kafkasya'yım...
Koy verip bedenimi bir kenara,
Canımı vurdum düşmana,
Bin kurşuna bir hançer çektim,
Cesaret sardım sancağıma..
Henüz ölmeden öldüm,
Ve ölümsüz oldum öldüğümde...
Gün oldu güneş tutuldu.
Gece oldu ay tutuldu.
Ama tutulurmu zaman?
Tutulurmu Kafkasya?...
Ben Kafkasya'yım...
Ağlamaktan yosun tutsa göz pınarlarım,
Uçurum olsa yüreğim deniz mavisi,
Gelinciklerim dökülse göğsüme,cehennem kırmızısı,
Vursalarda gökyüzümü umudumun yanıbaşında,
Yinede rüzgarla söylerim,özgürlük türküsünü.
Ben Kafkasya'yım...
Bir masalın kaf dağıyım,
Bir masalın zümrüdü anka kuşu.
Ben Kafkasya'yım...
Yedi kıtadan hasret vurur kıyılarıma,
Yedi kıtada sürgün verir bedenim.
Ben Kafkasya'yım..
Bir avuç toprak dünya,
Dünya bir avuç KAFKASYA  

Alıntı

Yedi kıtadan hasret vurur kıyılarıma,
Yedi kıtada sürgün verir bedenim.

Dolunay

Toprak yağmur kokuyordu.

          Muhacirleri karşı kıyıya taşıyan Laz tekneleri kırk kişi alabiliyordu. Görevliler bir, iki, üç, dört, kırk kişi sayıyor ve saydıkları insanları sırası gelen tekneye alıyorlardı. Toprağın yağmur koktuğu o akşam vakti Rus zabitinin eli bilmem kaçıncı defa insanları işaret etti ve kırk dedi. En fazla yirmisinde olduğu halde yüz yaşındaki bir ninenin yüz ifadesiyle bekleşen bir kızcağıza denk gelmişti kırkıncılık. Günlerdir gözyaşı dökmekten kıpkırmızı olmuş gözlerini kendisini işaret eden Rus zabitine çevirip ne olduğunu anlamak isterken üç dört asker iteklemişti onu sayılan diğer insanların arasına. Kız bağırıyor, feryat ediyor, ailesinden koparıldığını söylüyor ama derdini hiç kimseye anlatamıyordu. Ne subaylar anlıyordu Çerkesçceyi ne de Laz gemiciler. Gemiye bindirilecek insanların seçiminde her zaman bu tür olayların olmasına alışkındı limandakiler. Her seferinde birileri feryat figan ederek kopardı kıyıda kalanlardan. Tekneler bir sülaleyi alacak kadar büyük değil, hem bu işle uğraşılmayacak kadar çok insan bekliyor kıyıda. Bu hazin ayrılığı görmeye dayanamayanlar gözlerini kapatır, biraz sonra aynı felaket onlarında başına gelir. Aileler parçalanır, kardeşlerden biri biner, diğeri kıyıda kalır. Eşlerden biri bir tekneye biner, diğeri başkasına. Evlatlar analardan, sevdalılar birbirlerinden ayrılır. Bir yüreğin yarısı kıyıda kalır, diğeri denize açılır.

 Hepiniz aynı yere gidiyorsunuz. İstanbula vardığınızda birbirinizi bulursunuz, diyor kimileri.

      Bu İstanbul nasıl bir yer? Bu kadar insanı alacak kadar büyük mü? Yoksa dalları yerde, kökleri gökte olan Tuba ağacı orda mı?

 
      Yine aynı yürek parçalayıcı olay oluyordu. Sayılan kırk kişi tekneye itilirken gruptaki o genç kız çığlıklar atarak kıyıda kalan akrabalarının yanına gitmek istediğini söylüyordu. Kim bilir kaç zamandır karnını doyuracak birşeyler yiyememiş, zarif yapılı, ince, uzun, elbiseleri yırtık bir Çerkes kızıydı bu. Çerkesce bağırıyor, kendisini tutan kollardan kurtulup kopartıldığı kardeşlerinin yanına gitmek için çırpınıyordu. Limanda bir kıpırdanma oldu. İki üç genç kız kalabalığı yararak Rus zabitinin yanına gidip tekneye bindirilen kızı işaret ederek ağlamaya, bir şey anlatmaya başlamışlardı. Dillerinde merhamet kelimesi olmayan Rus askerleri itekledi onları. Ağlayarak yakalarına sarılan solgun yüzlü kadınlardan ve çocuklardan bıkmışlardı. Sayılan kırk kişi apar topar bindirildi tekneye ve Rus zabitinin eli bir başka tekneye doldurulacak kırk kişiyi saymak üzere kalktı.

    Ayrılık dedikleri ölümden beter. İnsanın tanıdığı, bildiği, sevdiği şeylerin tümünden birden ayrılması ise adı konmamış bir azap çeşidi. Tekneye alınan kızcağız bu azapla kıvranıyordu. Akşamın laciverdinde çınlıyordu korkunç feryadı. Onun çığlığında koca bir mazlum milletin yürek acısı yankılanıyordu barut kokan dağlarda. Ayın denize düşen görüntüsünde o çığlık vardı. Yüreklerde o çığlık. Gözlerinden, görecekleri bir başka felaket için sakladıkları son gözyaşını döküyordu kıyıdakiler. Yüzler ümitsiz, yüzler korkulu. Ayışığı şahit o akşamın dehşetine. Bir de teknedekiler için kıyıdan uzanan bir zayıf el.

        Çekilen çilenin tümü için, yeryüzünden adı silinen koca bir millet için bir kez daha yankılandı o çığlık. Tekneye zorla bindirilen o bahtsız kız güverteye çıkmıştı. Belki o da birçoklarının yaptığı gibi kendini Karadenizin soğuk ve karanlık kucağına bırakacaktı.

       Kardeşlerim, diye bağırdı ve gökdeki yaşanılanlara şahit olan dolunayı göstererek

    Aya bakın, çünkü ben nerede olursam olayım Ayın dolunay olduğu vakitlerde Aya bakıyor olacağım. Siz de nereye giderseniz gidin dolunaylı gecelerde Aya bakıp beni hatırlayın.

Kızın sesi kıyıda bekleşenlerin hıçkırıkları arasında boğuldu. Tekne gece karanlığında daha koyu bir renge bürünen denizde yavaş yavaş hareket etmeye, ardından ince bir iz ve bir sürü gözyaşı bırakarak kıyıdan uzaklaşmaya başladı.

İşte böyle.

Artık bende bakıyorum Aya. Yemen çöllerinde kumlara karışmış akrabalarımın, Karadenizin sularına gark olmuş bir dostun hatırası olan Ay artık bambaşka anlamlar taşıyor benim için.

Bu hastalık bende yeni başladı.    


 Av. Hulusi ÜSTÜN Gurbetten Çerkes Hikayeleri  Dolunay

ANNELER GÜNÜ için

Küçük oğlu annesine geldi ve ona kâğıdı uzattı.
Annesi ellerini önlüğüne kuruladıktan sonra kâğıdı okumaya başladı;

Çimleri biçtiğim için 5 dolar
Odamı temizlediğim için 1 dolar
Alışverişe gittiğim için 50 sent
Küçük kardeşime baktığım için 25 sent
Çöpü attığım için 1 dolar
İyi bir karne getirdiğim için 5 dolar
Bahçeyi temizlediğim için 2 dolar
---------------------------
Toplam borç 14 dolar, 75 sent

Anne, umutla kendisine bakan oğulunun elinden kâğıdı aldı
ve kâğıdın arka yüzüne şunları yazdı;

Seni 9 ay karnımda taşıdım BEDAVA
Hasta olduğunda başında bekledim, elimden geleni yaptım,
senin için dua ettim BEDAVA
Yıllar boyu değişik nedenlerle senin için gözyaşı döktüm BEDAVA
Senin için geceler kaygı duyup, uykusuz kaldım BEDAVA
Oyuncaklarını topladım, yemeğini hazırladım
giysilerini yıkadım, ütüledim BEDAVA YAVRUM

Ve bunların hepsini topladığın zaman
gerçek sevginin bedelinin olmadığını görürsün,
bedavadır çünkü...

Oğul annenin yazdıklarını okuyunca gözleri doldu.

Annesine baktı, "Anneciğim seni seviyorum" dedi
ve kalemi alarak bu kâğıda

"HEPSİ ÖDENMİŞTİR" yazdı

Adams'tan çeviren Gülden Tümer

 TÜM ANNELERİMİZİN ANNELER GÜNÜ KUTLU OLSUN

ATATÜRKÜN GÖLGESİ ALLAHIN MUCİZESİ

Ardahanın Damal ilçesi,Yukarı Gündeşler köyünde,saat 18 sularında güneş batarken,dağlarda Atatürkün silueti oluşuyor.Bunu gören Ardahan milletvekili,bu konuyu TBMM' de dile getirerek,o bölgenin milli park yapılmasını teklif etmiş ve teklif kabul edilerek,yürürlüğe girmiştir.Yolu düşenlerin gidip izlemesini tavsiye ederim.

Mustafa Kemal, kurulacak devletin şekliile ilgili toplumun her kesiminden insanlarla görüşmeler yaparken sıra,mollalar, şeyhler ve din büyüğü geçinen kişilere gelir. Mustafa Kemal, bunlara habergönderip, gelecek hafta kendileriyle bu konuyu görüşeceğini ancak,konuşmalarının bir temeli olarak, katilacak olan herkesin Bakara suresini 288.ayetine kadar okumalarını rica eder.

Toplantı günü gelip çattığında, Mustafa Kemal kürsüye çıkar ve sorar: 'Arkadaşlar, buraya gelmeden önce hepinizden, Bakara suresini288'e kadar okumanızı rica etmiştim. Kimler okudu Bakara'yı 288'e kadar?'

Salondaki bütün eller istisnasiz olarak bu ricayi yerinegetirdiklerini belirtmek için havaya kalkar. Bunu üzerine Mustafa Kemalsozlerine devam eder:

'Beyler işte, kuracagimiz devletin neden din temelinedayanamayacağının açıklaması: Bakara suresi, yalnızca 286 ayettir.'

Тыркук1э "каяпынар"к1э зэджэ Ш1эжыкъуе къуажэр Адана-Туфанбейли м епхащ. Туфанбейли м и щхъэрэ-дыгъэ къыкъуэк1ып1эмк1э хуозэр. 13 км хуэдизк1э пэжыжэщ. И уэягъэ-уэфагъэр хы пэжыжэныгъэм къыхэк1ыу пхъашэщ. Къуажэр бгыхэм яку дэтщ. къуажэр 1894-1908 хэм хэкум къик1а Къабэрдехэм ящыщщ. Ипэдыды къыщык1уахэм нобэре Мерсин Къалэм щысып1э къыщырата щхьэ хуабэмрэ 1эргъуемрэ емзэгъхэу, т1ани 1имам1огълу жыхуа1э ш1ып1эри ямыдэу нобэре ш1ып1эм къэк1уахэщ. Туфанбейли и уэягъэ-уэфагъэмрэ и мэзхэмрэ экум зэрещхьым пап1ш1э аде ит1ысхьахэщ. Къуажэм Тыркук1э и ц1эр къызхэк1ар къырхэм къыш1эж зы псынэм зэриунэгъуращ (Каяпынар=Къыр-псынэ). Къуажэр мэзымрэ 1эщымрэ япсоуэльащ. Къуажэм и  ш1ыхэм Адыгэк1э ц1эхэр ф1ащхэри хэкум хуэдэу ш1ыц1эхэр яхъумащ. Нобэхэм къэск1э я хабзэри я бзэри къынагъэсащ. Ауэ л1ыжь-фзыжьхэм нахъ къэмынэу ш1элэ-гъуалэр къуажэм лэжьэнрэ 1охурэ щхьэ до1эпхъук1.

Къуажэм дэс лъэпIкъхэр: Маргъущ ( Мэргъущ ), Пщыхъуэж , Мщыхъуэж , Тумэ , Бер , БишIэ , Тхьэпсым , ШIэжокъуэ , Гъубж , Сихъу , Темыр , Бекъалды , Шоджэн , Мерем .

 JANIKOY

Tarihi: Yeniyassıpınar (Janıgoy) köyünün; Kuzey Kafkasya dan geldiği tarih tam olarak bilinmemekle birlikte ilk göçten, yani 1864’den daha sonraki yıllarda tahmini olarak ya da yaşlılardan, Türkiye’ye geldikleri yıl ya da yıllarda doğan ilk çocukların vefat yıllarından ve yaşadıkları yaşlarından yola çıkarak yaptığımız uzun araştırma ve hesaplamalar neticesinde 1890-1892 yılları arasında geldikleri bilgisine ulaşılmış ama net olarak bu iki yıldan hangisi ve hangi tarih olduğu sonucuna ulaşılamamışsa da önce ya da sonra olmadığına emin olunmuştur. Araştırmamız sürmektedir. Köy, Kuzey Kafkasya’nın yerli halkları olan Adiğelerin, Kaberdey boyundan gelen Çerkesler tarafından kurulmuştur. Hajret Kaberdeyleri denilen Kabardey Çerkeslerinin kurduğu köyümüzün geliş serüveni ise şöyledir: Yukarıdaki tarihlerin birinde Kuzey Kafkasya’daki yaşadıkları yerlerden büyük bir kafile olarak yola çıkan Çerkesler yollarda katılanlarla daha da büyüyerek Karadeniz sahiline ulaşmışlar. Burada tıka basa dolduruldukları gemilerle İstanbul üzeri transit geçerek Boğazları aşmışlar Ege denizi ve Akdeniz yoluyla zorlu bir yolculuk yaparak ölülerini ve gözyaşlarını Karadeniz, Ege ve Akdeniz’in karanlık sularına dökerek bugün ki Mersin (İçel) limanına demirleyerek acı, hüzün ve zahmet dolu yolculukları son bulmuştur. Burada kendilerine yetkililer tarafından önerilen Erdemli ve Silifke sahil boyunu beğenmeyen kafile yoluna devam ederek. Mersin ve Tarsus arasında bir yer olan Yaka köyünde yolculuğun yaralarını sarmak,dinlenmek amacıyla bir mola vermişler. Thamadeler, bundan sonra ne yapılacağına karar vermek, gelecek kış aylarına yolda yakalanmamak için kışın burada karşılanmasına karar vermişler. Kışı burada geçiren kafile yeni ölümlere üzülürken hayatın devam ettiğini gösteren ve göçün ilk çocuklarını da yine burada kucaklamışlar.

Kayapınar Adana iline bağlı Tufanbeyli ilçesinin bir köyüdür. İlçenin kuzeydoğusuna düşer. Yaklaşık 13 km uzaklıktadır. İklim olarak tipik bir karasal iklime sahip , dağlık bir köydür. Kayapınar halkı Kuzey Kafkasaya dan gelen 1893 -1908 Kaberdey göçmenlerinden oluşmuştur. İlk göç sırasında Mersin'e yerleştirilmek istenmiş sıcak ve sinekler nedeniyle beğenmemişler. Daha sonraları İmamoğlu'na yerleştirilmek istenmiş orayı da istememişler. Tufanbeyli'ye gidince oranın iklimi ve ormanı Kafkasya'ya benzediği için oraya yerleşmişler.Köy adını köyün kuzey batısına düşen Kaya Pınar adındaki su kaynağından alır. Kaberdeyce dilinde "Ş'ejıkhué" dir. Orman ve hayvancılıkla geçinmişler. Oradaki köylerinin isimlerini bulundukları yerlere vererek isimlerin yaşamasını sağlamışlar. Uzun süre göç verene kadar kendi kültürlerini yaşattılar. Şu anda köyde yaşlı kesim çoğunluktadır. Tufanbeyli'nin en çok göç veren köylerinden biridir.

KÖYDEKİ SÜLALELER: Marğuş, Pşşıxhuej, Mşşıxhuej, Tume, Bér, Biş'e, Thapsım, Ş'ejokhue, Ğubj, Sixhu,Témır, Békhaldı, Şocen, Mérém.

TÜRKYAT ARASTIRMALARI DERGS • 423

Devlet, muhacirlerin yerleşip üretici duruma gelmelerinden sonra da gerektiğinde

yardımda bulunmaktan kaçınmamıştır. 17.09.1886 tarihinde Adana’da

Muhacirin Nahiyesine bağlı Sarıkız’da Sarıbahçe adlı yerdeki köyde yangın

çıkmış ve 35 muhacir hanesi için hane başına 5’er İstanbul kilesi buğday

yardımının yapılması kararlaştırılmıştır 116. Yine 29.06.1906 tarihinde Adana

Vilayeti’nde Haçin Kazasında Kuzcağaz ve Kayapınar Köylerinde iskân olunan

Kabartay muhacirlerine dilekçeleri üzerine Meclis-i Mahsus-ı Vükela kararıyla

tohumluk verilmiş, ancak havaların kötü gitmesinden dolayı ürün alınamamış,

bu durumun iki sene daha devam etmesi büyük sıkıntıların yaşanmasına neden

olmuştur. Tekrar tohumluk yardımında bulunulmuştur. Ancak ilk sene hibe

olarak verildiği halde son verilenler borç olarak verilmiş ne var ki, havaların

kötü gitmesi ile yine ürün alınamamış ve borçları devlet tarafından affedilmiştir117

kaynak: http://www.turkiyat.selcuk.edu.tr/pdfdergi/s22/bayraktar.pdf

 Syn. Kayapınar'lı gençler ve tüm duyarlı kayapınar'lılar. Söz konusu olan köyümüz ve kültürümüzse biraz daha gayretli, biraz daha ileriye dönük düşünceli olmalıyız.

   Şugün itibarı ile birkez veya birkaçkez düşünelim; ismi ne zaman geçse heyecanlandıgımız kayapınar, ne zaman mevzu bahis olsa göğsümüzün kabardığı kültürümüz, sizce daha kaç yıl daha var olacak? VARLIGINI İLELEBET SÜRDÜRMEK İÇİN NE YAPIYORUZ, NELER YAPABİLİRİZ?

    Sadece kayapınar lıyım demekle kayapınarlı, kabardey im veya çerkesim demekle çerkes olunmuyor. Hızla asimile oluyoruz bunu ne zaman göreceyiz. Ya da bu ne kadar umurumuz da . Madem ki dilimizle varız, kültürümüzle yaşıyoruz, o halde maalesef kısa bir süre sonra varlığımıza elveda diyeceyiz, güzel bir rüyadan uyanıp, sadece anılarda yaşayacağız. şimdilik ELVEDA...

GELİNİ PINARA GÖTÜRME: Eskiden yani  ortalama 40 yıl önce Kayapınarda yeni gelinler köyün pınarına törenle götürülürdü....Gelini suya götüreceğiz diye gelinin kaynanası köyü gezdirirdi.. Köyün kızları ve yeni gelinleri toplanırdı. Kızlar ellerinde pşıne(Mızıka) olduğu halde önde, gelinler onların arkasında, en arkada da gelin olurdu. Pınara vardıktan sonra gençler düğün yaparlardı. Yeni gelinler de su getirip gelirlerdi.....

GELİNİ BAHÇEYE GÖTÜRME:Gelinleri ilk bahçeye götürdüklerinde de yine aynı şekilde toplanırlardı ve bahçeye giderlerdi. Gündüz akşama kadar bahçede dururlardı. Gelini bahçeye götürüyoruz diye herkes yiyecek götürürdü tavuk, halıve... Orada düğün de yaparlardı. Akşam olunca dönerlerdi.

DZELDEWE: Dzeldewe denen bir gelenek vardı. Gelinin ilk çocuğuna sevindiğini insanlara bildirmek isteyen kaynana salıncak astırırdı. Dzeldewe halğuane denen halğuaneyi de gelinin sağdıçının annesi pişirirdi. Dzeldewe halğuana nin kenarları tırtıklı olurdu. Ona şekerler de takılırdı. Sonra da tavana asılırdı. karşısına da bir salıncak asılırdı. Salıncak birkaç çocuğun  aynı anda oturabileceği şekilde düzenlenirdi. Salıncakta oturan çocuklar karşılarında asılı duran dzeldeweyi dişleriyle düşürmeye ve ısırmaya çalışı¥rlardı. Çocuklar dzldewe düşene kadar sallanırlardı. Bu bazen günlerce sürerdi. Dzeldewe düşünce çocuklar onu paylaşır yerlerdi. Köydeki en son dzeldewe Marğuşş Sermin için yapılmıştır...

                                                                             marğuşş vezir savrum 27.07.2007 Cuma

T'ıluş, T'ıt'e, P'ıt'e, K'ure, Mık'ue, P'ıt'ık'u, Peşenexu, Peşetzık'u, Gagın, Bışe, Khandışşe, Naşxhue, Telosten, Téwune, Hat'uş, Ç'exu, Kharap'tze, Mekedine, Hatsıts, Makuts, Ç'eğu, T'ıbıbe, T'ık'ule, Blıxu, Ğağ, Mat'ış, Selane, Beği, Ebé, Zerkhuş, T'at'ışe, Nani, P't'ış, Khanşşeşşawe, Béslen, Khaspot, Khambot, Naxış'e, Tatsıxu, Tsıxu, K'uak'ue, P'ıt'oş, Eluş, Hap't'ış, Dode, Babıxu, Bıle, Khannur,Baw, Ciku, Naxhış'e, Tsutse, Zaze, Takue, Cankhat, Dadıxu,Bıxu, Dadıwe, Çute, Nebdze Daxe, Adıge, Hatsune, Xhajrethan,, Nexutzıku, Dizef', Xuemé, Bétzıku, Bot'e, Ef'tzık'u, K'ut'i, Makuts, Xhanside, Kune, Kukue, Kuakue,Kuezide, Ebu, Maşe, Hap'ut', T'ılıxu, Jantzık'u, Jalduz,Doda